terug naar overzicht

Nieuws juni 2019

03/06/2019

Wilde kat gespot in Stamprooierbroek

Zeldzaam

De wilde kat is geen gewone gast in Limburg. Als we het zeer korte lijstje van waarnemingen bekijken wordt dat dan ook bevestigd. Het dier heeft weliswaar een zeer verborgen manier van leven. Maar toch.
Zo lezen we in de verspreidingsatlas over zoogdieren in Vlaanderen van 2003 en ik citeer : “Of de wilde kat ooit opnieuw volwaardig deel zal uitmaken van de Vlaamse zoogdierenfauna is twijfelachtig.” Want op dat moment was er geen enkele 100% zekere waarneming voorhanden van de onderzochte periode van 1987 tot 2002. De wilde katten-fanaten moesten het stellen met een “verdacht” kattenspoor uit Nederlands Limburg en de vondst van een hoogst onzeker exemplaar dat dood werd gevonden in Vaals. Voor Vlaanderen bleef het palmares van waarnemers van wilde kat leeg. De stempel “uitgestorven” lag dan ook klaar voor haar status in Vlaanderen.
Groot nieuws was dan ook de waarneming van een exemplaar in oktober van 2012 op Vlaamse bodem. En wel in het Kempen-Broek in Bocholt. Het beest liet zich betrappen door een wildcamera die reageert op warmte en beweging.
Gelukkig kwam er toen een bevestiging van de mogelijke Vlaamse come-back van de wilde kat in Vlaanderen. En wel in de Voerstreek. Een uitgebreid camera-onderzoek door ARK Natuurontwikkeling (2014) in de Euregio rondom het Drielandenpunt leverde maar liefst vijf verschillende waarnemingen op van deze mysterieuze kat. Dat het inderdaad om wilde katten ging werd toen bevestigd door het INBO. Dat ze hier opdoken was niet echt een complete verrassing. Want onze Waalse vrienden hebben meer geluk. In dit landsgedeelte blijkt de wilde kat nog wel voor te komen. En het is deze populatie die er voor zorgt dat de soort ook wel eens wordt gezien in de Voerstreek. Maar ook hier ging het weer om maar een klein aantal zekere waarnemingen. Het blijft een zeldzame en moeilijk te ontdekken soort.

Dikke staart

De wilde kat is veel forser dan onze huiskat. De mannetjes, die iets gorter zijn dan de vrouwtjes, kunnen tot bijna één meter lang worden als we de staart meetellen en wel tot 6,5 kg wegen. De vacht is duidelijk langer dan bij een gewone kat wat de grootte nog wat imposanter maakt. Het vachtpatroon is kenmerkend. Maar toch is het niet altijd makkelijk om een verwilderde kat of hybride uit te sluiten. Het kenmerk dat vaak de doorslag geeft is de opvallend dikke staart met zwarte banden en een zwart, stomp einde. Zichtwaarnemingen zonder bewijsfoto’s of camerabeelden verdwijnen dan ook vaak in de lade met onzekere meldingen. En zelfs met beelden zijn er altijd bevestigingen nodig van specialisten ter zake nodig om voor 100% zeker te zijn dat het wel degelijk om een echte wilde kat gaat.

Onder druk

De wilde kat heeft nood aan een groot leefgebied met vooral een bosrijke omgeving. Zijn territorium moet voor minstens 30% uit natuurlijk bos bestaan. En dan vooral loofbossen, voor homogene dennenbestanden haalt onze kat haar neus op. Een groot deel van haar activiteiten spelen zich af in de bosrand en de aangrenzende weides. Een natuurlijke overgang naar deze extensief beheerde weilanden is een tweede vereiste om wilde kat een goede plek aan te bieden. Iets wat we in Vlaanderen niet zo heel vaak meer tegenkomen door de intensieve landbouw. Haar menu bestaat dan ook uit knaagdieren, kleinere zoogdieren, vogels en zelfs vissen. Het versnipperde landschap en het verdwijnen van geschikte biotopen is dan ook de grootste bedreiging voor de wilde kat.
Het ontbreken van geschikte en raszuivere partners doet sommige wilde katten kiezen voor een nestje met een, dan vaak verwilderde, huiskat. Want beide soorten hebben in een ver verleden nog gezamelijke voorouders. Hierdoor zijn de hybride kittens vruchtbaar en wordt de raszuiverheid steeds meer in het gedrang gebracht.
Dit is voor de echte wilde kat dan ook een grote bedreiging. Uit een tekst van het WWF halen we dat er in de Belgische populatie naar schatting 15% onzuivere exemplaren of hybrides rondlopen. Een verdere afname van “zuivere” exemplaren kan zelfs leiden tot het verdwijnen van de soort. Zoals in Schotland het geval zou zijn.
Een bijkomend probleem is dat die hybrides ook vatbaar kunnen worden voor ziektes die door de huiskatten worden overgedragen. Wat ook tot een terugval van de populatie kan leiden.

Onderzoek

De waarneming van deze iconische soort is dan ook een hart onder de riem van beheerders van natuurgebieden, zoals hier het Limburgs Landschap. Want blijkbaar voldoet het gebied waar deze wilde kat werd gezien aan een aantal van haar, toch wel strenge, voorwaarden.
Huiskat
En het feit dat het hier wel degelijk gaat om een 100% zekere waarneming die werd bevestigd door een Duitse kattenspecialist en Koen Vandeberge van het INBO en het feit dat er in de ruime omgeving in het verleden nog waarnemingen werden gedaan maakt het extra bijzonder.

Het INBO overweegt daarom om er gericht werk van maken om een concreter zicht te krijgen op de situatie, oa met inzet van camera’s en lokstoffen. Hiermee willen ze te weten komen of er zich in deze regio mogelijk een gezonde populatie van wilde kat heeft gevestigd.
Een onderzoek waar Limburgs Landschap heel graag zijn medewerking aan wil verlenen.

 

stardekk ×